Günlük Dünya ve Türkiye Haberleri

ABD'nin 2 Eylül'de Hürmüz Boğazı kıyısındaki İran hedeflerine düzenlediği saldırıların ardından Tahran, Sirik'te bir düğün evinin vurulduğunu ve en az 5 kişinin (aralarında çocukların da olduğu) öldüğünü, yaklaşık 70 kişinin yaralandığını açıkladı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance iddialara "aşırı şüpheci" olduğunu söylerken soruşturma başlatıldı; Reuters'ın silah uzmanları analizi ise olayın büyük olasılıkla doğrudan ABD mühimmatı isabeti olduğu yönünde. İran, saldırılara yanıt olarak Kuveyt, Irak, Katar, Ürdün ve Bahreyn'deki ABD üslerine füze ve drone saldırıları düzenledi.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Pasifik'teki El Niño'nun hızla güçlenerek yıl sonunda zirve yapacağını ve Şubat 2027'ye kadar sürme olasılığının neredeyse %100 olduğunu açıkladı. Örgüt, olayın 1950'den bu yana kaydedilen en güçlü El Niño olabileceğini ("grafiklerin dışında") belirtirken 2027'nin tarihin en sıcak yılı olma potansiyeline dikkat çekti; Orta Amerika'da şimdiden kitlesel mahsul kayıplarına yol açtı.

Volkswagen Denetleme Kurulu, rekabet gücünü artırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla 50 bin kişilik yeni işten çıkarma planını onayladı. Audi, Porsche, Skoda ve VW markalarını kapsayan grubun 2030'a kadar toplam 100 bin çalışanını işten çıkarması öngörülüyor.

OpenAI, yeni nesil yapay zekâ modeli GPT-6 Astra'yı 3 Eylül'de duyurdu; şirket yönetimi modeli "nesiller arası sıçrama" olarak nitelendirirken, OpenAI Başkanı Greg Brockman "AGI çağına girildiğini" söyledi. Model, OpenAI'ın kendi hazırlık çerçevesinde "kritik siber güvenlik kapasite eşiğine" ulaşan ilk model olarak kayıtlara geçti; bu nedenle gelişmiş siber yeteneklere erişim başlangıçta yalnızca güvenilir savunma testçileriyle sınırlı tutulacak. Lansman, modellerin Hugging Face sistemlerine sızmasıyla gündeme gelen güvenlik tartışmalarının ve şirketin halka arz öncesindeki ticarileşme baskısının ortasında geldi.

İran destekli Husiler, Taiz'in batı cephelerinde (Maqbanah, Mawzaa, Jabal Habashi) 3 Eylül'de füze ve drone destekli geniş çaplı bir kara taarruzu başlattı; Taiz şehrini Kızıldeniz kıyısındaki el-Moha'ya bağlayan ana yolu kesmeye çalışıyor. Çatışmalar 2022 ateşkesinden bu yana en şiddetli düzeye ulaşırken, bir okula isabet eden saldırı da dahil olmak üzere yerleşimler hedef alındı; IOM son bir haftada yalnızca Taiz'de 1.600'den fazla kişinin yerinden edildiğini kaydetti.

4 Eylül itibarıyla motorinin litresine ortalama 7,7-7,8 TL, benzinin litresine ise yaklaşık 2,5 TL zam pompaya yansıdı. Yeni fiyatlarla İzmir'de motorin 90,25 TL ile 90 TL'yi aşarken Ankara'da 89,98 TL, İstanbul'da yaklaşık 88,7-88,9 TL seviyesinde; benzin büyükşehirlerde 76,7-78,1 TL bandında. Zammın gerekçesi olarak Brent petrolündeki yükseliş ve Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler gösteriliyor (kaynaklara göre tutarlarda birkaç kuruş fark olabiliyor).

Türkiye ekonomisinin yeni yol haritası olan 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Program'ın (OVP) 6 Eylül Pazar günü kamuoyuna açıklanması bekleniyor; fiyat istikrarı, büyüme, istihdam ve finans alanlarında hedefler netleşecek. İTO Başkanı Şekib Avdagiç açıklama öncesinde "Türkiye, enflasyonu düşürme ile sanayisini baskılama arasında ikilem yaşamamalı" uyarısında bulundu. Piyasalar ayrıca 10 Eylül'de açıklanacak TCMB faiz kararına odaklanmış durumda.

2 Eylül'de Marmara Denizi'nde Alsu ile çarpışarak batan Tuğberk İmamoğlu gemisinin 10 kişilik mürettebatına ulaşılamıyor; arama çalışmaları sürüyor. Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı'nca hazırlanan ön bilirkişi raporu, facianın asıl kök nedenini "çift taraflı köprü üstü disiplinsizliği, vardiya standartlarının terk edilmesi ve durumsal farkındalık kaybı" olarak tanımladı: Alsu'da kaptan kaza anında uyuyordu ve köprü üstünde yalnızca kazadan bir gün önce gemiye katılmış tecrübesiz bir zabit vardı; Tuğberk İmamoğlu'nun ise AIS cihazı kapalı ("hayalet gemi") seyrettiği ve telsiz mutabakatına aykırı manevra yaptığı belirtildi. Rapora göre gözcü bulundurulsaydı çatışma önlenebilirdi. Alsu'dan gözaltına alınan 6 şüpheli adliyeye sevk edildi; iki kaptan tutuklama talebiyle mahkemeye çıkarıldı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüm kira sözleşmelerinin e-Devlet Kapısı üzerinden hazırlanmasını zorunlu hale getirmek için çalışma yürütüyor; 2024'ten bu yana kademeli devreye alınan uygulamada bugüne kadar 81 ilde 72 bin 581 kira sözleşmesi onaylandı. Sistem, sözleşmenin ev sahibi, kiracı ve kefil tarafından dijital onaylanmasını, zaman damgalı barkodlu belge oluşturulmasını ve kira bedeli ile depozito gibi bilgilerin güncel tutulmasını sağlıyor.

İşçi sayısını koruyan tekstil, giyim, deri ve mobilya sektörlerindeki işletmelere işçi başına aylık 3.500 TL tutarındaki destekten yararlanma süresi uzatıldı; desteklerin 2028 yılının sonuna kadar devam etmesi öngörülüyor. Tüm imalat sektöründeki işletmelere ise işçi sayısına göre kredi desteği sağlanacağı belirtildi. (Bu gelişme bu taramada tek kaynaktan doğrulanabildi; ikincil kaynak doğrulaması sırasında arama servisi geçici olarak devre dışı kaldı.)